Inhoud

• Wat is misselijk zijn en overgeven?
• Wat kan ik zelf doen?
• Wat kan de apotheker voor mij doen?
• In welke gevallen kan ik beter naar de huisarts gaan?
• Welke medicijnen worden gebruikt bij

Misselijk zijn en overgeven

Wat is misselijk zijn en overgeven?

Bij overgeven komt dat wat in je maag zit, ineens weer door je mond naar buiten.
Mensen noemen het ook wel kotsen, spugen of braken.

Voordat je moet overgeven, ben je vaak misselijk. Soms heb je er buikpijn of diarree bij.

Overgeven komt meestal door buikgriep. Maar het kan ook ergens anders door komen, bijvoorbeeld:

• Je hebt iets verkeerds gegeten.
• Je bent zwanger.
• Je hebt last van draaiduizeligheid.
• Je wordt snel misselijk in de auto, op een boot of in een vliegtuig.
• Je hebt veel stress.
• Je hebt bijwerkingen van medicijnen.
• Je hebt migraine.
• Je hebt een val of klap op je hoofd gehad.
• Je hebt te veel alcohol gedronken.
• Je hebt een zonnesteek.

Wat kan ik zelf doen?

Wat je kunt doen, hangt af van hoe vaak je overgeeft.

• Als je maar 1 of 2 keer hebt overgegeven, kun je even afwachten.
• Laat je maag eerst tot rust komen voordat je weer gaat drinken of eten.

• Als je vaker overgeeft, verlies je veel vocht. Neem dan elke 5 of 10 minuten een slokje water of een lepeltje slappe thee. Zo hou je toch wat vocht binnen. Dit helpt tegen uitdrogen.
• Als je je weer iets beter voelt, kun je per keer iets meer gaan drinken. Je hoeft dan niet meer elke 5 of 10 minuten te drinken.
• Heb je geen zin in eten? Dat is niet erg. Je hoeft pas weer te eten als je daar zin in hebt. Het maakt niet uit wat je dan eet. Begin eerst met kleine beetjes en wacht af of dat goed gaat.  

Kijk hierboven bij ‘Waardoor moet je overgeven?’ wat je nog meer kunt doen in jouw situatie.

Wat kan de apotheker voor mij doen?

Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

• Receptcontrole

De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

• Overzicht van uw medicijnen

Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

• Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

• Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

• Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

• Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

• Medicatiebeoordeling

Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

• Zelfzorg

Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

• Bezorgservice

Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

In welke gevallen kan ik beter naar de huisarts gaan?

Bel direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost als je overgeeft en 1 of meer van deze klachten hebt. Of iemand anders moet voor je bellen:

• Je bent in de war.
• Je hebt het gevoel dat je gaat flauwvallen.
• Je gaat je suf voelen: je reageert niet of bijna niet als iemand iets tegen je zegt.
• Je ziet bloed bij het braaksel.
• Je bent kort geleden hard op je hoofd gevallen.

Bel dezelfde dag je huisarts of de huisartsen-spoedpost als je overgeeft en 1 of meer van deze dingen bij jou zo zijn:

• Je hebt 12 uur of langer niet geplast.
• Je hebt 3 dagen lang 6 keer per dag of vaker diarree. Met poep zo dun als water.
  Ben je 70 jaar of ouder? Bel dan al na 1 dag je huisarts als je dit hebt.
• Je blijft overgeven, een paar keer per uur.
• Je hebt de hele tijd erge buikpijn.
• Je hebt diabetes.
• Je hebt een nierziekte.
• Je hebt hartfalen.
• Je gebruikt medicijnen. Kijk hieronder welke medicijnen dat zijn.

Welke medicijnen worden gebruikt bij

Domperidon en metoclopramide
Domperidon en metoclopramide openen de doorgang van de maag naar de darmen en stimuleren de bewegingen van de maag en darmen. Hierdoor raakt de maag eerder leeg en komt het voedsel sneller in de darmen terecht. Is de maag leeg? Dan wordt u minder misselijk en geeft u minder over. 

Antihistaminica
Antihistaminica zijn medicijnen tegen allergie. Daarnaast blokkeren antihistaminica de prikkeling van het braakcentrum. Hierdoor wordt u minder misselijk en geeft u minder over. Voorbeelden zijn cyclizine en meclozine.

Pyridoxine (vitamine B6)
Pyridoxine is vitamine B6. Pyridoxine wordt soms samen met meclozine voorgeschreven om ernstig misselijk zijn bij zwangere vrouwen te verminderen. Er is geen bewijs dat pyridoxine zorgt voor het verminderen van misselijk zijn bij zwangere vrouwen. Het heeft daarom de voorkeur om meclozine te gebruiken zonder toevoeging van pyridoxine.

Doxylamine met pyridoxine
Artsen schrijven doxylamine met pyridoxine voor bij ernstig misselijk zijn en overgeven tijdens de zwangerschap. Doxylamine stopt de prikkeling van het braakcentrum. Hierdoor worden misselijk zijn en het gevoel om te moeten overgeven minder. Hoe de combinatie doxylamine met pyridoxine precies werkt bij misselijk zijn en overgeven tijdens de zwangerschap is nog niet bekend.

ORS (orale rehydratievloeistof)
ORS is een oplossing van zouten en (druive)suiker of zetmeel in water. Het wordt gebruikt als u meerdere keren moet overgeven en hierdoor veel vocht kwijtraakt. ORS vult de verloren suikers, zouten en vocht in het lichaam weer aan. De suikers en zouten zorgen ervoor dat het vocht beter wordt opgenomen in het lichaam.

Klassieke antipsychotica
Klassieke antipsychotica, worden onder andere toegepast bij psychoses, schizofrenie, onrust en depressie. Ze verminderen in de hersenen onder andere het effect van de natuurlijk voorkomende stof dopamine. Ook blokkeren ze in de hersenen de prikkeling van het braakcentrum. Hierdoor wordt u minder misselijk en moet u minder overgeven. Ze worden alleen gebruikt bij ernstig misselijk zijn als andere middelen niet voldoende helpen. Voorbeelden zijn droperidol, haloperidol en perfenazine.

Serotonine-antagonisten
Artsen schrijven serotonine-antagonisten voor bij ernstig misselijk zijn en overgeven door chemotherapie, bestraling of na operaties. Serotonine-antagonisten kunnen ook vóór de behandeling worden gebruikt om misselijk zijn te voorkomen. Ze blokkeren de prikkeling van het braakcentrum in de hersenen. Ook voorkomen ze de invloed van de prikkelende stoffen op de zenuwen rond de darm. Hierdoor wordt u minder misselijk en moet u minder overgeven. Voorbeelden zijn granisetron, ondansetron, palonosetron en tropisetron.

Neurokinine-antagonisten
Artsen schrijven neurokinine-antagonisten voor bij ernstig misselijk zijn en overgeven door chemotherapie of na operaties. Ze houden de prikkels tegen die naar het braakcentrum gaan. Hierdoor wordt u minder misselijk en moet u minder overgeven. Ook zorgen ze ervoor dat andere sterk werkende medicijnen tegen misselijk zijn nog sterker werken, zoals ondansetron, granisetron en dexamethason. Voorbeelden van neurokinine-antagonisten zijn aprepitant en netupitant.

Netupitant wordt altijd in combinatie gebruikt met palonosetron en dexamethason.

Lorazepam
Artsen schrijven lorazepam voor bij ernstig misselijk zijn en overgeven door de gedachte aan chemotherapie. U bent dan misselijk voorafgaand aan een chemokuur. Dit is een reactie op herinneringen aan eerdere chemokuren. Door lorazepam wordt u minder misselijk en moet u minder overgeven. 

Octreotide
Bent u ernstig ziek? U kunt dan misselijk zijn of u moet overgeven. Octreotide voorkomt de invloed van de prikkelende stoffen op de zenuwen rond de darm. Ook worden de bewegingen en de doorbloeding van de maag en darmen geremd. Er is dan minder vocht in de maag en darmen aanwezig. Hierdoor wordt u minder misselijk en moet u minder overgeven. 

Cannabis en dronabinol
Bij de behandeling van kanker, hiv en aids en hepatitis C kan u ernstig misselijk zijn of u moet overgeven. Als de reguliere behandelingsmethoden niet voldoende helpen, kan de arts cannabis of dronabinol voorschrijven. Het is niet precies bekend hoe ze werken bij misselijk zijn. Wel is bekend dat ze invloed hebben op het braakcentrum in de hersenen.